अल्ट्रा-उत्तर-आधुनिकतावादी नृत्य (Ultra-Postmodernism Dance ) र साशा वाल्टज ।

रामकुमार राई

अल्ट्रा-उत्तर-आधुनिकतावादी नृत्य (Ultra-Postmodernism Dance ) र साशा वाल्टज ।

“उत्तर-आधुनिकतावाद” ले – नृत्यमा कुनै नियमहरु हुँदैन भन्ने भास्य स्थापित गर्यो भने, “अल्ट्रा-उत्तर-आधुनिकतावाद”ले – नृत्य अब केवल शरीरमा मात्रै सीमित छैन, यो त डिजिटल र विश्वव्यापी चेतनाको हिस्सा हो भन्ने भास्य सिर्जना गरेको छ ।
उत्तर-आधुनिकतावादमा नृत्यलाई दर्शकले प्रत्यक्ष हेर्थे भने अल्ट्रा-उत्तर-आधुनिकतावादमा दर्शकहरू प्रायः भर्चुअल रियालिटी वा प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया मार्फत नृत्यको हिस्सा नै बन्न गर्दछ । यस अवधारणाले कला सिर्जना र दर्शकको परिभाषालाई “डिस्मेन्टल” (विनिर्माण) गरिदियो । उच्च प्रविधिको साथै प्रयोगवादका हिसाबले पनि अल्ट्रा-पोस्टमोडर्निजम नृत्यहरु फरक रुपमा अगाडि आएका छन ।
केही समय अगाडि “प्रविधि, पुरातत्त्व(Archaeology) र नृत्य विषयमा कोरियोग्राफी गर्दै आएका एक जना बिदेशी मित्रसँग भर्चुअल कुराकानी भएको थियो । उहाँको कुरा सुनेर मेरो मुख आँ…. अनि ट्वाँ भएको थियो । खोज्दै जाँदा म त कुन युगमा रहेछु भनेर अर्को पटक ट्वाँ परेको थिएँ । त्यस्तै, वास्तुकला (Architecture) सम्बन्धि नृत्य कोरियोग्राफी गर्ने अल्ट्रा-उत्तर-आधुनिकतावादी कलाकार साशा वाल्टजको कामबाट म निकै प्रभावित भएको छु ।
उनले नृत्यलाई वास्तुकला (Architecture) र भिजुअल आर्टसँग जोडेर नयाँ आयाम दिँदै आएकी छिन । उनका नृत्यहरू ठूला संग्रहालय वा आधुनिक भवनहरूमा प्रविधिको प्रयोग गरी देखाइन्छ।
सानै देखि नृत्य गर्ने वाल्टजले हाई स्कूल सकेपछि सन१९८३ देखि १९८६ सम्म एम्स्टर्डमको स्कूल फर न्यू डान्स डेभलपमेन्टमा नृत्य विषयको उच्च अध्ययन गरिन्।
त्यसपछि उनले १९८६ देखि १९८७ सम्म न्यूयोर्कमा आफ्नो शिक्षालाई अगाडि बढाइन्। न्यूयोर्कमा उनले पूह के, योशिको चुमा र स्कूल अफ हार्ड नक्स र लिसा क्राउसको कम्पनीमा नर्तकको रूपमा काम गरिन्। त्यसपछि उनले ट्रिस्टन होन्सिंगर, फ्रान्स पोएलस्ट्रा, मार्क टम्पकिन्स, डेभिड जाम्ब्रानो र अन्य जस्ता कोरियोग्राफर, दृश्य कलाकार र संगीतकारहरूसँग सहकार्य गरिन्।
एम्स्टर्डम र न्यूयोर्कमा आफ्नो प्रशिक्षणको क्रममा उनले आफ्नो पहिलो साशा वाल्ट्जको कोरियोग्राफीहरू सिर्जना गरिन्, जसमध्ये: दास मीर इन मिर (१९८५), गोल्ड डस्ट (१९८६), हाउ कम वी गो (१९८७), श्वार्जे सिरेन (१९८७) र राइफल (१९८७)
Ram Kumar Rai -Arts Critiques