सिलाम साक्माः नेपाल र चीनको समान संस्कृति

राम कुमार राई

पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने लिम्बु जातिको साँस्कृतिक समारोहहरुमा अतिथिलाई ब्याजको सट्टा आकर्षित ‘सिलाम साक्मा’ लगाइदिई स्वागत र सम्मान गर्ने चलन छ।

बाँसको दुईवटा कप्टेरोलाई योग चिन्हको आकारमा राखेर विभिन्न रङका धागो हातले जडेर बनाइएको चारकुने सिलाम साक्माको छेउमा फुर्को राखिएको हुन्छ।सिलाम साक्मा किरात मुन्धुम र लिम्बु परम्पराको महत्वपूर्ण तङसिङ संस्कारमा प्रयोग हुने गर्छ।

सिलाम साक्मालाई घरको सजावटमा पनि प्रयोग गरिन्छ।लिम्बु भाषाको ‘सिलाम साक्मा’ शब्दले मृत्युको बाटो छेक्ने भन्ने अर्थ दिन्छ। ‘सि’को अर्थ मृत्यु, ‘लाम’को अर्थ बाटो र ‘साक्मा’ अर्थ रोक्नु भन्ने लाग्छ।

पूर्वमा बाओसान प्रान्त र पश्चिममा म्यानमारको काचिन राज्यले घेरिएको चीनको एक जिल्ला देहोङ दाईको सदरमुकाम माङ्शी र युनान प्रान्तको जिङ्पो स्वायत्त प्रान्तको नजिकै सान्ताइसन टाउनशिपमा अवस्थित चीनको एकमात्र देओङ् समुदाय रहेको बस्ती हो ।

यो अल्पसंख्यक समुदायको नामबाट नै यो प्रान्तको नामकरण गरिएको हो । करिब कूल जनसंख्याको २२% रहेको देआङ समुदाय सांस्कृतिक रुपले राई लिम्बु सामुदायसँग नजिक देखिन्छ । यस समुदायको पहिरनमा राई लिम्बुहरु विशेषताहरू छन् ।

यस समुदायले सामान्यतया, पुरुषहरूले कालो र सेतो बन्दना, ठूला झुम्का, चाँदीको हार, नीलो वा कालो राउन्ड-नेक कार्डिगन, छोटो, फ्याट र फराकिलो ट्राउजर लगाउँछन्, र युवा र मध्यम उमेरका मानिसहरूले आफ्नो शरीरको माथिल्लो भागमा चम्किलो सजावटी रिबन लगाउँछन्।

धेरैजसो महिलाहरूले आफ्नो टाउको खौर्ने, कालो कपडाको हेडब्यान्ड, टाइट-फिटिंग टपहरू, लामो स्कर्टहरू, र गाढा रातो तेर्सो रिबन लगाएको कम्मरब्यान्डहरू लगाएका थिए बेल्ट, सेतो बेल्टको बीचमा 5 इन्च चौडा रातो कपडाले सजाइएको।

अन्त्यमा :-

लिम्बुको साँस्कृतिक अवसरमा प्रयोग हुने सिलाम साक्मा र देहोङ समुदायको चाडपर्वमामा पनि प्रयोग हुने गहना उस्तै उस्तै रहेको छ ।